Hiszpania – Adaro 1.E.7 „Chirta”

Autor Leszek Wieliczko

W lecie 1934 roku Minister Wojny Republiki Hiszpanii Jóse-Maria Gil Robles rozpoczął realizację szeroko zakrojonego planu rozbudowy i modernizacji hiszpańskich sił zbrojnych. Jednym z jego istotnych elementów była też modernizacja lotnictwa wojskowego, zarządzanego od 1933 roku przez Dirección General de Aeronáutica (DGA), na której czele stał gen. Manuel Goded. W 1934 roku DGA ogłosiła konkurs na nowy jednosilnikowy dwumiejscowy samolot szkolny i szkolno-treningowy dla Aviación Militar, napędzany czechosłowackim 4-cylindrowym silnikiem rzędowym typu Walter „Junior”. Licencyjną produkcję tego silnika uruchamiano właśnie w zakładach Elizalde S.A. w Barcelonie.

Jednym z samolotów zgłoszonych do konkursu był 1.E.7 „Chirta”, skonstruowany w 1934 roku przez inż. Julio Adaro Tarradillos – instruktora w Escuela Superior Aerotécnica (wyższej szkole techniki lotniczej). Samolot 1.E.7 był dwumiejscowym dwupłatem o mieszanej metalowo-drewnianej konstrukcji z odkrytymi kabinami załogi i stałym dwukołowym podwoziem z płozą ogonową. Skrzydła miały konstrukcję drewnianą, krytą płótnem. Górne skrzydło wyposażone było w lotki na całej rozpiętości krawędzi spływu i miało wyraźnie większą rozpiętość, cięciwę i powierzchnię niż dolne (z tego względu układ taki nazywany jest też „półtorapłatem”). Mocowane było do kadłuba zastrzałami w kształcie litery N, a do dolnego płata pojedynczymi zastrzałami w kształcie litery I. Kadłub tworzyła kratownica spawana z rur stalowych, kryta głównie płótnem. Kabiny załogi w układzie tandem (przednia dla ucznia, tylna dla instruktora) były otwarte, osłonięte wiatrochronami. Obie wyposażone były w sterownice i komplet przyrządów pilotażowych. Usterzenie było klasyczne, wolnonośne, o metalowej konstrukcji z płóciennym pokryciem.

Do napędu samolotu zastosowano 4-cylindrowy silnik rzędowy w układzie odwróconym typu Elizalde „Junior” o mocy nominalnej 105 KM i maksymalnej mocy startowej 120 KM. Główny zbiornik paliwa o pojemności 150 litrów znajdował się w centropłacie górnego skrzydła, a dodatkowy o pojemności 30 litrów w kadłubie. Zbiornik oleju umieszczono w przedziale silnikowym, osłoniętym blachą duralową.

Jedyny zbudowany prototyp samolotu „Chirta” dostarczono Aviación Militar w lipcu 1935 roku i w latach 1935-1936 poddano próbom porównawczym na lotnisku Cuatro Vientos pod Madrytem z konkurencyjnymi samolotami González Gil-Pazó GP-1, Loring X i Hispano-Suiza E.34. Za zwycięzcę konkursu uznano dolnopłat GP-1, a drugie miejsce przyznano dwupłatowi E.34 – oba były potem produkowane seryjnie. Adaro 1.E.7 „Chirta” zajął trzecie miejsce w konkursie i nie został zamówiony ani przez lotnictwo armijne Aviación Militar, ani morskie Aeronáutica Naval. Dalsze losy samolotu „Chirta” po wybuchu wojny domowej w Hiszpanii nie są znane. Wiadomo, że w listopadzie 1936 roku, gdy wojska nacjonalistów gen. Franco zajęły lotnisko Cuatro Vientos, znalazły w hangarze nieuszkodzony prototyp 1.E.7. Samolot prawdopodobnie był wykorzystywany przez nacjonalistyczne lotnictwo Aviación Nacional Espanola, ale brak jakichkolwiek szczegółów na ten temat.

---

Dane taktyczno-techniczne:

Konstrukcja: jednosilnikowy dwumiejscowy dwupłat zastrzałowy z odkrytymi kabinami załogi i stałym trójpodporowym dwukołowym podwoziem z płozą ogonową. Koła główne osłonięte owiewkami. Konstrukcja mieszana metalowo-drewniana z pokryciem płóciennym. Usterzenie klasyczne, wolnonośne. Zapas paliwa maksymalny 180 litrów (110 kg).

Wymiary

rozpiętość 10,00 m

długość 6,50 m

wysokość 2,50 m

powierzchnia nośna 17,70 m² (wg [2] 20,00 m²)

Masy

masa własna 480 kg (wg [2] 450 kg)

masa startowa 730 kg (wg [2] 720 kg)

Osiągi

prędkość maksymalna 180 km/h

prędkość przelotowa 150 km/h

prędkość minimalna 70 km/h

pułap 5050 m (wg [2] 5000 m)

zasięg 998 km

rozbieg 70 m

dobieg 62 m

Napęd: jeden 4-cylindrowy silnik rzędowy w układzie odwróconym, chłodzony powietrzem, typu Elizalde (Walter) „Junior” o maksymalnej mocy startowej 88 kW (120 KM) przy 2200 obr./min. i mocy nominalnej 77 kW (105 KM) przy 2000 obr./min., napędzający stałe drewniane 2-łopatowe śmigło

Uzbrojenie: brak

Załoga: 2 osoby (pilot instruktor + pilot uczeń)

Wytwórnia: ?, Hiszpania

Produkcja: 1 prototyp

Użytkownicy: Hiszpania (AM, ANE ?)