Tugan LJW-7 „Gannet” (Wackett „Gannet”)

Autor – Leszek Wieliczko.

Jedną z najbardziej znaczących postaci w całej historii australijskiego lotnictwa był Lawrence J. Wackett. W czasie I wojny światowej służył on jako oficer w Australian Flying Corps, a od 1924 roku dowodził ośrodkiem doświadczalnym Royal Australian Air Force (RAAF Experimental Station) w Randwick koło Sydney. W tym czasie zaprojektował on pierwsze samoloty wojskowe rodzimej konstrukcji – amfibię wielozadaniową „Widgeon” i samolot szkolno-treningowy i myśliwski „Warrigal”, oba zbudowane w dwóch egzemplarzach. Ten drugi był pierwszym samolotem o całkowicie metalowej konstrukcji wykonanym w Australii.

Po odejściu z RAAF Wackett został szefem i głównym konstruktorem utworzonego w 1932 roku wydziału lotniczego stoczni Cockatoo Dockyard & Engineering Co. Ltd. (Codock) w Sydney. Zaprojektował on tam lekki 7-miejscowy dwusilnikowy samolot transportowy nazwany Codock LJW-6 (oznaczenie LJW pochodziło od inicjałów konstruktora). Samolot był wolnonośnym górnopłatem mieszanej konstrukcji, z kadłubem wykonanym jako kratownica z rur stalowych i całkowicie drewnianymi skrzydłami. Napęd samolotu tworzyły dwa 4-cylindrowe silniki rzędowe typu Napier „Javelin” o mocy po 122 kW (166 KM). Wkrótce jednak zakłady Codock zrezynowały z produkcji samolotów, a sam Wackett odszedł z fabryki. Jedyny zbudowany egzemplarz samolotu Codock LJW-6 zakupiła firma Kingsford Smith Aviation.

Tymczasem w 1934 roku na lotnisku Mascot koło Sydney powstały nowe zakłady lotnicze Tugan Aircraft Co. Ltd., utworzone w miejsce zlikwidowanej fabryki General Aircraft Co. (Genairco). Fundusze na rozruch nowej wytwórni wyłożyła m.in. spółka handlowa W. R. Carpenter & Co., a dyrektorem i głównym konstruktorem firmy został Lawrence J. Wackett. W firmie Tugan Wackett opracował kilka projektów samolotów, ale do produkcji ostatecznie trafił tylko jeden typ – lekki dwusilnikowy samolot transportowy oznaczony LJW-7 „Gannet”, będący udoskonaloną wersją rozwojową wcześniejszego LJW-6. Podobnie jak poprzednik, także LJW-7 był zgrabnym wolnonośnym górnopłatem o mieszanej metalowo-drewnianej konstrukcji, wyposażonym w stałe trójkołowe podwozie wsparte zastrzałami do kadłuba i skrzydeł. Koła główne podwozia osłonięte były owiewkami, ale seryjne samoloty latały zazwyczaj bez nich. Główną różnicą w stosunku do LJW-6 było wydłużenie przodu kadłuba i zwiększenie rozstawu silników. Do napędu nowego samolotu zastosowano mocniejsze 6-cylindrowe silniki rzędowe typu DeHavilland „Gipsy Six” o mocy po 147 kW (200 KM), umieszczone w gondolach na skrzydłach. W obszernej kabinie w kadłubie samolot mógł pomieścić pilota i 6 pasażerów.

W połowie lat 30-tych zbudowano krótką serię 8 (wg innych źródeł 9) egzemplarzy samolotu LJW-7, z czego dwa zakupił rząd australijski do służby sanitarnej, a kilka latało przez krótki czas w barwach niewielkich lokalnych towarzystw lotniczych WASP Airlines i Broken Hill Pty. „Gannet” stał się pierwszym samolotem australijskiej konstrukcji, który odbył lot poza terytorium kontynentu australijskiego, wykonując lot czarterowy na Nową Gwineę.

W czerwcu 1936 roku z inicjatywy rządu australijskiego utworzono duży koncern lotniczy Commonwealth Aircraft Corporation Pty., Ltd. (CAC). Kapitał założycielski w wysokości 1 mln funtów australijskich wyłożył zarówno rząd, jak i prywatne firmy przemysłowe. Częścią nowego koncernu stała się też pod koniec 1936 roku wytwórnia Tugan, która tym samym zakończyła swoją krótką działalność po zaledwie dwóch latach istnienia. W związku z tym od 1937 samoloty Tugan LJW-7 znane były częściej pod nazwą Wackett „Gannet”. Na marginesie warto wspomnieć, że również Lawrence J. Wackett przeszedł do nowo powstałych zakładów CAC.

Samolotem LJW-7 zainteresowało się także australijskie lotnictwo wojskowe RAAF, które otrzymało pierwszy egzemplarz już w listopadzie 1935 roku. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej RAAF odkupił od użytkowników cywilnych kilka dalszych „Gannetów”, tak że w sumie w lotnictwie wojskowym latało 6 egzemplarzy. Nosiły one numery seryjne (ewidencyjne) RAAF A14-1 do A14-7 (jedna z maszyn – prawdopodobnie po remoncie – otrzymała kolejny, nowy numer). Początkowo służyły one do zadań rozpoznania fotograficznego i transportu, a w czasie wojny głównie jako maszyny sanitarne w 2nd Air Ambulance Unit. Wojnę przetrwały dwa egzemplarze LJW-7 (numery A14-3 i A14-7), które wycofano ze służby w lutym 1946 roku.

W 1940 roku na jednym z egzemplarzy „Ganneta” (numer A14-7) silniki typu „Gipsy Six” zastąpiono tymczasowo amerykańskimi typu Menasco B65 i tak przebudowany samolot nazywany jest czasami LJW-7A. Po pewnym czasie powrócono do pierwotnego napędu.

---

Dane taktyczno-techniczne:

Konstrukcja: dwusilnikowy siedmiomiejscowy górnopłat wolnonośny z zakrytymi kabinami i stałym trójkołowym podwoziem z kółkiem ogonowym. Konstrukcja mieszana metalowo-drewniana.Usterzenie klasyczne, stateczniki poziome wsparte zastrzałami.

Wymiary

rozpiętość 15,85 m

długość 10,52 m

wysokość 3,51 m

Masy

masa własna 1471 kg

masa startowa 2449 kg

Osiągi

prędkość maksymalna 241 km/h

prędkość przelotowa 208 km/h

prędkość wznoszenia 4,32 m/s na wysokości 0 m

czas wznoszenia na wysokość 1525 m – 7 minut

pułap 5182 m

zasięg 885 km (wg [1] 800 km)

zasięg maksymalny 1280 km

Napęd: dwa 6-cylindrowe silniki rzędowe w układzie odwróconym, chłodzone powietrzem, typu DeHavilland „Gipsy Six” o mocy po 147 kW (200 KM) każdy, napędzające 2-łopatowe śmigła

Uzbrojenie: brak

Załoga: 1 osoba (pilot) + 6 pasażerów

Wytwórnia: Tugan Aircraft Company Limited, Mascot, Sydney, New South Wales, Australia

Produkcja: 8 (wg niektórych źródeł 9) egzemplarzy

Użytkownicy: Australia (RAAF)